[LỜI DẪN: MIỀN ĐÔNG VÀ CỰC NAM TRUNG BỘ – BẢN GIAO HƯỞNG CỦA RỪNG GIÀ, GIÓ KHÁT VÀ THỦ PHỦ NGUYÊN LIỆU MỚI]
Rời xa những vách đá vôi sắc lẹm của dải Trường Sơn miền Trung, lộ trình đi tìm linh mộc dẫn chúng ta bước vào một vùng chuyển tiếp sinh thái kỳ lạ nhất của bán đảo Đông Dương: Dải đất vắt từ cực Nam Trung Bộ (Bình Thuận) vươn sang miền Đông Nam Bộ (Đồng Nai, Bình Phước, Tây Ninh).
Nơi đây không ồn ào mang danh “quốc bảo” nơi cung đình khép kín, mà mang theo hơi thở phóng khoáng của lưu dân mở cõi. Đặc biệt hơn, bước ra khỏi những trang địa chí cổ, miền Nam Bộ ngày nay đã vươn mình trở thành “vựa nguyên liệu” khổng lồ, đóng góp sản lượng Tốc trầm và tinh dầu lớn bậc nhất cả nước, định hình lại bản đồ thương mại trầm hương đương đại. Mời quý độc giả bước vào chuỗi 3 kỳ: “Ký sự Trầm Hương Miền Nam – Từ Mạch Đất Đỏ Đến Gió Khát Lạc Ngàn”.
1. Từ Đỉnh Núi Thiêng Đến Những Cánh Rừng Già Ven Sông Đồng Nai
Khởi đầu từ những cánh rừng khô hạn vùng Tánh Linh, Đức Linh (Bình Thuận), băng qua đại ngàn nguyên sinh ẩm ướt Nam Cát Tiên, rừng Mã Đà (Đồng Nai), trải dài lên dải đất bazan ở Bù Đăng, Bù Đốp (Bình Phước), và vươn tận đến ngọn núi độc lập cao nhất Nam Bộ – núi Bà Đen (Tây Ninh). Ở mỗi một tọa độ, trầm hương lại mang một thân phận hệ sinh thái khác biệt.
Tại vùng biên Tây Ninh, ngọn núi Bà Đen quanh năm mây phủ từ lâu đã trở thành một biểu tượng tâm linh tối thượng. Dân đi “điệu” (tìm trầm) kể lại rằng, những gốc Dó Bầu mọc trên vách đá granit sừng sững của núi Bà luôn được coi là **mộc thần**. Những mẩu trầm hiếm hoi tự nhiên tụ lại trên núi từ ngàn xưa thoảng hương thơm thanh tịnh, luôn được các bậc chân tu trân quý dùng trong các đại lễ cầu quốc thái dân an uy nghiêm nhất.
2. Vương Quốc Rừng Mưa Và Sự Ngọt Ngào Của “Trầm Kiến”
Tiến về phía Đông, đại ngàn Mã Đà và khu bảo tồn hoang dã Nam Cát Tiên lại là một thế giới trù phú của rừng mưa nhiệt đới. Nơi đây, độ ẩm bão hòa khiến cây Dó Bầu sinh trưởng kích thước rất nhanh nhưng bù lại cũng dễ bị các loại nấm tự nhiên và kiến bộng tấn công làm tổ.
Đây từng là thủ phủ vang bóng một thời của loại “Trầm Kiến” tự nhiên – những thớ gỗ Dó bị kiến đục khoét ngoằn ngoèo, dần tích tụ lớp tinh dầu theo đường nết của hang kiến. Điểm đặc sắc là nhựa trầm vùng này thường thoảng mùi hương trái cây chín mọng, ngọt ngào, xốp nhẹ và phóng khoáng hệt như chính tính cách mở cõi của con người vùng đất tráng thủy này.
Nhưng đó là câu chuyện vàng son của dĩ vãng, bởi sự khai thác kiệt quệ trong kỷ nguyên hiện đại đã đẩy trữ lượng trầm tự nhiên ở đây lùi sâu vào ký ức, nhường chỗ cho một kỷ nguyên canh tác quy mô lớn chưa từng có mà chúng ta sẽ tiếp tục khám phá ở những bài viết kế tiếp.
